Gierzwaluw-nestkasten voor onder een schuine dakrand
Een schuine dakrand levert een apart uitdaging. Standaard-oplossingen zijn er vaak niet, omdat elk dak weer anders is qua schuinte van het dak, aanwezigheid van spanten, breedte van de overstek en windrichting. Hieronder worden een aantal voorbeelden gegeven, waarbij voor verschillende typen daken een steeds weer andere oplossing gevonden is.
Hieronder worden besproken:
– Model Vathorst
– Model Zundert
– Model De Bilt
– Model Bernard Genton
– Andere modellen
Enkelvoudige kasten
Model Vathorst
Mogelijk is dit model slechts eenmalig toegepast. In ieder geval zijn er geen locaties of resultaten van bekend. De kast is eenvoudig en kan aangepast worden voor een andere dakhelling. De diepte wordt beperkt door de diepte van de overstek. Dit kan een beperking zijn, want er is toch minstens een overstek van de dakrand van 35 cm nodig.
Twee gespiegelde kasten van dit model kunnen uitstekend in een nok geplaatst worden. Zie ook Gierzwaluwnestkasten voor in de nok.
Dit type kast kan ook geplaatst worden onder het schuine dak van een dakkapel als daar voldoende ruimte beschikbaar is.
Meervoudige kasten
Model Zundert
Een vergelijkbare kast als Model Vathorst hierboven, maar dan met een extra gierzwaluwverblijf eronder. Ook hier is de diepte van de kast beperkt tot de diepte van de overstek. 35 cm overstek van de dakrand is minimaal nodig.
Bij sommige nieuwbouwwoningen sluit de overstekende dakrand aan op de schoorsteen. In dat geval kan een Model Zundert uitstekend in de hoek van dakrand en schoorsteen geplaatst worden.
Model De Bilt
Is de overstek van de dakrand niet zo groot (minder dan 35 cm) dan moet de ruimte gezocht worden in de lengte, langs de muur.
In De Bilt heeft Rick Wortelboer een nestkast ontwikkeld voor onder de dakrand. Dit betreft een kast in de kleur van het boeiboord met 2 kamers, boven elkaar, waarvan de ene een invlieggat heeft aan de zijkant (voor horizontaal invliegen) en de andere een gat heeft aan de schuine onderzijde (voor invliegen van onderaf).
De witte poepvlekken laten zien dat de kast in gebruik genomen is door spreeuwen. Maar de gierzwaluwen hadden geen interesse.
Maar toen de kast ‘gepimpt’ was door er steenstructuur op te maken (Recept Harm Peeters uit Arcen: schuimende houtlijm voor de stenen bestrooien met zand, daarna verven), toen kregen de gierzwaluwen wel interesse. De plaats van de invliegopeningen is gewijzigd om de vogels binnenin zoveel mogelijk ruimte te bieden (een nest onder een schuin dak geeft de jongen op het nest weinig ruimte).
Een 3-voudige kast aan de andere kant van het dak (nog steeds op de noordmuur) werd als eerste bezet in het jaar dat de steenstructuur erop was aangebracht. Uiteraard zaten er toe al camera’s is (2 stuks).
Het verloop van de bezetting was als volgt: 1. 3-voudige kast, onderin; 2. 2-voudige kast onderin; 3. 3-voudige kast bovenin; 4. 2-voudig kast bovenin. En pas een paar jaar later: 5. 3-voudige kast middenin (wat veel burengerucht en veel geschreeuw van de andere bewoners opleverde).
Model Bernard Genton
Bernard Genton woont in Zwitserland en heeft een huis met een grote overstek (een soort chalet-type huis). Onder de dakranden heeft hij kasten gemaakt die allemaal met de invliegopening aan de voorzijde zitten. De kasten zijn inwendig 28 cm diep, met dakje 40 cm diep.
Op deze manier kunnen een groot aantal nestkasten op één huis gerealiseerd worden. Let op: de kasten moeten wel individueel herkenbaar zijn (qua vorm, plaats of plek ten opzichte van ramen), anders vinden er veel vergissingen en gevechten plaats.
Rick Wortelboer heeft de werktekeningen van dit model aangepast en uitgewerkt voor twee dakhellingen: 45° en 30°.
 Gierzwaluwkast Model Genton – Afmetingen van de planken voor een dakhelling van 45 graden |  Gierzwaluwkast Model Genton – Vooraanzicht voor een dakhelling van 45 graden |
 Gierzwaluwkast Model Genton – Afmetingen van de planken voor een dakhelling van 30 graden |  Gierzwaluwkast Model Genton – Vooraanzicht voor een dakhelling van 30 graden |
Hier is een pdf met de werktekeningen van dit type kast.
Als toegift nog twee foto’s van jonge gierzwaluwen in deze kasten:
Andere modellen
Door Dick Newell (Action for Swifts, UK) zijn nog andere modellen bedacht om onder een schuin dak te plaatsen. Zie ook Website Action for Swifts (UK), zoekactie ‘Eaves’. De eerste is een uitwendige kast (zoals de uitwendige kasten hierboven), de andere zijn kasten die in de dakranden ingebouwd kunnen worden. Over dit laatste zijn nog meer ideeën beschikbaar op de website over natuur-inclusief bouwen (zie ook website bouwnatuurinclusief.nl en website Nationale Kennisbank Natuurinclusief Bouwen).
 Gierzwaluw Nestkast voor onder overstekende dakrand – Action for Swift (UK) |  |
